De voorbereidingen voor de missie van 2026
Na de evaluatie van de missie van 2025 werd al duidelijk dat de focus van de volgende missie zou liggen in de training van het Health Centre 4 (HCIV of HC 4) personeel op de locaties, zowel het hoofd opleiding Anesthesie (Jacinta) als de gynaecologisch specialist (Dr Baifa) meldden onafhankelijk van elkaar enkele calamiteiten die plaatsgevonden hadden op de HC 4 met helaas dodelijke afloop.
Medio 2025 kwam de vraag of wij willen participeren in de opzet van een nieuwe opleiding, de Emergency Medical Care. Deze uitdagingen gaan we niet uit de weg en daarom hebben we deze vraag ook meegenomen in de voorbereiding van de missie in maart 2026.
Wat is een Health Centre 4
In Uganda heeft de overheid in 2015 bepaald dat de zorg dichter bij de patiënt moet worden gebracht. Dit ging met name om de zwangerenzorg. Er is een plan opgezet waarbij er verschillende health centra (HC) werden opgezet rondom het centrale ziekenhuis. In ons geval is dat het Gulu Regional Referal Hospital.
Een HC 1 geeft lokaal informatie over geboorte beperking door gebruik van anticonceptie en informatie over sexueel overdraagbare ziekten.
Een HC 2 is een ruimte (hutje of onder een boom) voor zwangerschapscontrole.
Een HC 3 is een verloskundigenpraktijk met één of twee ruimtes waar zwangeren spontaan kunnen bevallen onder begeleiding van een verloskundige.
Een HC 4, waar wij gaan trainen, is een klein ziekenhuis ingericht voor keizersneden. Er is een arts, een verpleegafdeling met verpleegkundigen en een operatie afdeling die bemand wordt door operatie verpleegkundigen en een anesthesiemedewerker, geen anethesist!! De anetshesiemedewerker heeft dus geen backup en moet alle voorkomende problemen zelf het hoofd bieden. Het is lastig om een training te volgen in het hoofd ziekenhuis omdat het HC dan niet bemand is. Daarom gaan wij daar naar toe om de anesthesiemedewerker te trainen en bij te scholen en om het hele team trainen hoe ze moeten reageren op calamiteiten. Een hele grote uitdaging omdat we niet precies weten wat we gaan aantreffen. Een uitdaging en een avontuur.
Ondertekening Memorandum Of Understanding
Een bijzonder moment afgelopen jaar was de ondertekening van de MOU (Memorandum Of Understanding) door alle betrokken partijen. Er is veel moeite gedaan, met name door Joep, om alle handtekeningen onder deze MOU te krijgen. Uiteindelijk heeft ook Dr Mukobi namens GRRH getekend waardoor wij een samenwerkingsverband hebben met het Gulu Regional Referal Hospital, het St Mary’s Hospital Lacor en het Gulu College Of Health Sciences.
Het team van 2026
Wij zijn erg blij dat we met bijna hetzelfde team als in 2025 naar Gulu kunnen vertrekken. Jan en Anita met de focus op de ABCDE trainingen, Gertjan en Joep voor organisatie en training, Marc en Frank voor BLS training en teach the teacher en tenslotte Adriaan die gaat samenwerken met de orthopeed ter plaatse. Harry zal, indien mogelijk, vanuit Nederland ons met raad en daad ondersteunen.
Teamsoverleg
Eind 2025 en begin 2026 hebben er op verschillende nivo’s overleggen plaatsgevonden. Met de coördinator van de HC 4, dr Ochola en zijn team hebben we verschillende overleggen gehad om een goed plan samen te stellen voor onze bezoeken op de HC 4.
Jan heeft veel overleg met Henry over de planning rondom de trainingen van de anesthesiemedewerkers. Hij heeft samen met Anita en de lokale docenten de E-learning gefinetuned die dit jaar voor het eerst gebruikt gaat worden in Gulu ter voorbereiding op onze ABCDE trainingen.
Plannen voor 2026
Dankzij de genoemde E-learning kunnen Jan en Anita de studenten nu in één dag de ABCDE en BLS skills trainen. De extra dag wordt nu benut voor training “on the spot” . Dus Jan en Anita gaan met de studenten op de OK en de IC meekijken en hands-on-trainingen geven op de werkplek van de studenten om zo dichtbij, in de praktijk de vaardigheden te observeren en waar nodig tips en tricks te geven.
Zoals hierboven al duidelijk is geworden willen we allemaal een HC 4 in de buurt bezoeken in groepen van 2 of 3 personen, ervaring opdoen en trainingen verzorgen. De bedoeling is dat we met al die ervaringen een goed plan kunnen ontwikkelen om ook in de toekomst de Health Centra die op grotere afstand liggen goed te ondersteunen met trainingen en materiaal.
Er ligt ook nog een vraag van het college om mee te werken aan de training van studenten van de Emergency Medical Care opleiding. Dit is een opleiding die dit jaar gestart wordt en waarbij nog veel onduidelijk is. Marc en Frank gaan daar in eerste instantie mee bezig en dan kijken hoe we dit in de toekomst in het programma kunnen passen.
Ten slotte ligt er voor Joep en Gertjan een extra missie. Zij gaan naar de universiteitsopleiding van anesthesiemedewerkers in Mulago, een buitenwijk van Kampala. Zij zullen daar de eerste twee dagen van onze missie kennismaken met de directeur en wat trainingsmateriaal overdragen. Gertjan zal daar nog een korte training geven aan de docenten.
De daadwerkelijke missie
In januari van dit jaar zijn er verkiezingen geweest in Uganda, dat geeft altijd veel spanning in het land met ongeregeldheden en geweld. Dat zou zich kunnen uitbreiden tot onze missie-periode. Onze insteek is, we reizen veilig of we reizen niet. Onze missie is, evenals voorgaande jaren, aangemeld bij het ministerie van buitenlandse zaken. Als extra dit jaar is er ook contact gelegd met de ambassade in Kampala. Wij worden via Whatsapp op de hoogte gehouden van de situatie in Uganda en het laatste bericht (eind januari) is dat het weer veilig is om naar Uganda te reizen. In Kampala zijn begin januari wat ongeregeldheden geweest maar in Gulu is geen melding bekend van ongeregeldheden
Zondagmorgen 1 maart vertrekken wij om 04.00 uit Zwolle. We vliegen vanaf Brussel en hopen rond 23.30 aan te komen op Entebbe. De plannen zijn gemaakt, de schema’s liggen klaar en iedereen heeft er weer erg veel zin in.
Deze missie is mogelijk dankzij uw giften
Wij zijn ontzettend blij en dankbaar voor alle giften die via verschillende kanalen binnen komen. Heel hartelijk dank daarvoor.
Extra dank voor onze grote ondersteuners, De Hervormde Gemeente Rijssen, de Hervormde Gemeente Wezep-Hattemerbroek en een bijzondere vermelding van onze hoofdsponsor, Aemosa uit Leiden.
Zondag 1maart is het zover, we vertrekken met 6 personen om 4.00 vanaf station Zwolle met de taxi naar Brussel. In Brussel sluit Adriaan Mostert, de orthopeed, zich aan bij ons. Hij komt net terug van een missie met Merciships in Sierra Leone.
We vertrekken om 10.00 uit Brussel en komen na een tussenstop in Burundi ’s avonds om 23.00 aan in Entebbe. Na wat douane perikelen zijn we om 0,30 aangekomen in ons hotel aan Lake Victoria.
Maandag uitgeslapen en geacclimatiseerd zodat we dinsdagmorgen aan onze missie konden beginnen. Het team werd direct opgesplitst omdat Joep en Gertjan 2 dagen naar een ziekenhuis in Mulago gingen, ligt vlakbij Kampala. De rest van het team is direct afgereisd naar Gulu waar we om 17.30 aankwamen bij ons pension. Nadat we de koffers op de kamer hadden gezet zijn wij direct doorgegaan naar het College Of Health Sciences om daar enkele docenten te ontmoeten en kort wat afspraken te maken. Daarna het skillslab gebruiksklaar gemaakt zodat de volgende dag direct begonnen kon worden met de trainingen.
Mulago
Nadat Joep en Gertjan zijn aangekomen in Mulago hebben ze met verschillende partijen overleg gehad onder leiding van een anesthesioloog, het hoofd van de opleiding en de directeur van het College. Zware delegaties waaruit blijkt dat er een serieuze behoefte is. Centraal in de gesprekken was de behoefte van Mulago om praktische training te integreren in het onderwijs voor anesthesiologen en anesthesie medewerkers.
De aanleiding van de uitnodiging waren de enthousiaste berichten van Jacinta (hoofd opleiding uit Gulu) over ons skills onderwijs in Gulu. Dat is precies wat mist in de opleiding in Mulago.
Vanuit Mulago wordt al het onderwijs voor de anesthesie medewerkers georganiseerd. Ze vragen ons skills training te geven in Mulago en mee te denken over hoe het skills-onderwijs te integreren in de opleiding. Joep zal namens Tasnu intensief contact onderhouden met het College. Een van de gedachten is een ‘train the trainer programma’ opzetten. Een eventuele volgende stap is dat er budget aangevraagd wordt bij het ministerie om dit landelijk in het curriculum te implementeren. Voldoende stof om mee te nemen naar Nederland en dan samen met het College in Mulago een plan van aanpak te maken.
Aan het einde van de ontmoeting hebben Joep en Gertjan een spinaaltrainer en twee reanimatietrainers aan de directeur van het College overhandigd.
Gulu
In Gulu zijn Jan en Anita woensdagochtend meteen begonnen met de training van de eerste en tweede jaars studenten van de anesthesie. Ze hebben er naast de skillstraining ook hands-on getraind op de operatiekamer. Een deel van de studenten kreeg van Jan de hands-on training, Anita nam de rest mee naar de IC. Er lagen voldoende patiënten op de IC om te bespreken en vooral een overdrachtsmethodiek te presenteren en net als Jan op de OK, samen na te denken hoe je je werkplek kan organiseren om voorbereid te zijn wanneer er een situatie ontstaat waarin je actie moet ondernemen.
Marc en Frank hebben kennis gemaakt met de nieuwe studenten voor de ambulanceopleiding de Emergency Care Medicine. Na even aftasten wat het kennisniveau is en wat de studenten van ons verwachten zijn wij met een enthousiaste groep van 9 studenten begonnen met de trainingen. Prima trainingen kunnen geven aan deze studenten. Ook Jan heeft in een later stadium deze studenten kunnen trainen op het skillslab. Deze tweejarige opleiding is dit jaar voor het eerst gestart op het Gulu College of Heath Sciences gestart, mogelijk wordt deze opleiding volgend jaar ook op de locatie Lacor aangeboden. Verder hebben zij tijdens de missie de studenten operatie assistenten op beide locaties getraind, BLS en verantwoordelijkheden van het operatieteam tijdens een calamiteit.
Joep en Gertjan hebben samen verschillende overleggen gehad met de directie van de beide ziekenhuizen. Joep heeft een gesprek georganiseerd met 2 dames van een culturele organisatie, Caroline en Tabita, met het hele Tasnuteam om beter de Ugandese bevolking te begrijpen. Soms zijn wij teleurgesteld als een afspraak niet nagekomen wordt maar meestal ligt de oorzaak dieper en spreekt de Ugandees daar liever niet over. Men geeft dan alleen gewenste antwoorden uit beleefdheid. Een zeer verhelderend gesprek.
Gertjan heeft in Gulu de eerste en tweede jaars studenten de spinaaltrainingen kunnen geven met de daarbij behorende theoretische onderbouwing.
Bezoek Health Centres IV
Tijdens de eindevaluatie van onze vorige missie werd gevraagd of wij als team mogelijk tijdens een volgende missie ook de buitengebieden konden bezoeken, de HC IV. In de voorbereiding van onze missie hebben we daarover veel overleg gehad met de verantwoordelijken van de HC IV. Gekozen is om tijdens deze missie 3 HC IV te bezoeken (Anaka, Awach en Lalogi) en dan een verkenning te doen wat er nodig is. Voor de bezoeken worden 2 dagen per HC IV ingepland. Marc, Joep, Gertjan en Frank zijn bij Anaka Hospital geweest en hebben daar gesprekken gevoerd, meegekeken op de OK en Marc en Frank hebben daar ongeveer 40 verpleegkundigen getraind. Hoewel dit een echt ziekenhuis is heeft het de functie van een HC IV omdat er verder in de regio geen zorgvoorziening is. Er is ook een bezoek gebracht aan een klein HC IV, Awach is een HC dat ongeveer een uur rijden vanaf het regionale ziekenhuis ligt. Alleen bereikbaar via een zandpad met kuilen die in de zomer al lastig te berijden is, laat staan in het regenseizoen.
We hebben daar goede gesprekken gehad met het aanwezige personeel en ook daar de trainingen gegeven. Eén dag was voldoende. Hetzelfde geldt voor het bezoek aan Lalogi, een zelfde soort HC IV als in Awach op dezelfde afstand. Anita, Jan en Gertjan hebben daar een bezoek gebracht en het zeer gemotiveerde personeel. Ook zij hebben daar de BLS training gegeven aan het aanwezige personeel.
Omdat we minder tijd nodig hadden voor de trainingen op de HC IV hadden we extra ruimte in de planning. Hierdoor kon Jan de studenten van de Emergency Care Medicine extra trainen en kon Anita op de IC instructies geven over de beademings-apparatuur en bewakingsmonitoring.
Neven missie Orthopedie
Adriaan Mostert is ook dit jaar weer als orthopedisch chirurg aangesloten bij onze missie. Zijn ondersteuning komt via de orthopedische stichting “Titia”. Omdat er tijdens de vorige missie wat uitdagingen naar voren kwamen heeft Adriaan zich dit jaar weer aangesloten bij onze missie. Omdat de contacten terug in Nederland geminimaliseerd werden is er geen complete eigen missie opgetuigd. Hoewel Adriaan veel heeft kunnen betekenen voor de ondersteuning en coaching van de orthopedie in Gulu krijgt dit geen vervolg. De eindconclusie is dat een orthopedische inzet geen meerwaarde heeft bij toekomstige missies.
Voorlopige evaluatie van de missie
Gezamenlijk met de contactpersonen tijdens de missie deze goed afgesloten.
Het uitstapje van Gertjan en Joep naar Mulago heeft veel mogelijkheden geopend voor de toekomst. Joep zal in de lead zijn voor de verdere uitwerking en de contacten als we weer terug zijn in Nederland.
Als kers op deze missie taart mochten we de pensionering (67 jaar) van Joep en Marc vieren in Gulu. Een bijzonder moment met een feestelijke omlijsting.
Hoewel in eerste instantie de Train-the-Trainer scholing leek te mislukken is dat aan het einde van de missie toch nog goed gekomen.
We hebben veel materiaal kunnen overhandigen en ook de daarbijhorende scholing kunnen geven. Gertjan in het gebruik van de spinaaltrainer in Mulago, de rest van het team heeft op diverse plaatsen een reanimatiebody achtergelaten waar, door de docenten die het Train-the-Trainer traject hebben gevolgd, het hele jaar door BLS training kunnen worden gegeven.
Enkele HC IV zijn bezocht en we hebben daar voldoende informatie gekregen voor plannen in de toekomst.
Tenslotte
Ook deze missie hebben we weer succesvol kunnen afsluiten. Het team was als een geoliede machine. Hoewel het lastig kan zijn om met 7 mensen op missie te gaan met allemaal een eigen karakter was het ook deze keer weer een geweldig team waarbij het resultaat van de missie centraal stond.
En uiteraard moeten we ook hier weer vermelden dat deze missie niet mogelijk zou zijn zonder u als sponsoren van deze missie.
Dank aan alle grote en kleine sponsoren
